Projektowanie dla osób słabo czytających

Jak wyni­ka z badań OECD, co dru­gi Polak nie rozu­mie prostego tek­stu. Odczy­tanie infor­ma­cji zawartej w ulotce reklam­owej czy notatce pra­sowej prz­eras­ta możli­woś­ci wielu badanych. Pola­cy mają trud­noś­ci ze zrozu­mie­niem sen­su infor­ma­cji podawanych w telewiz­yjnych pro­gra­mach infor­ma­cyjnych, nie potrafią zrozu­mieć instrukcji obsłu­gi nawet prostych urządzeń, choć­by żelaz­ka. Aż czterech Polaków na dziesię­ciu nie umi­ało, po przeczy­ta­niu infor­ma­cji na opakowa­niu aspiryny, odpowiedzieć na pytanie, przez ile dni moż­na stosować lek. Pola­cy nie umieją wybrać najko­rzyst­niejszego dla siebie kredy­tu, nie potrafią czy­tać tabel i wykresów. W jed­nym z testowych zadań trze­ba było, na pod­staw­ie mapy pogody i tabel, odpowiedzieć na pytanie:
„O ile stop­ni jest dzisi­aj cieplej w Ban­goku niż w Seu­lu?” Zadanie to spraw­iło trud­ność dużej grupie badanych. Pola­cy mają także kłopo­ty
z wyborem najko­rzyst­niejszej ofer­ty, jeśli mają do wyboru kil­ka pro­duk­tów. Nie potrafią wyliczyć, czy korzyst­niej będzie wybrać tańszy, ale mniej wyda­jny proszek do pra­nia, czy może droższy, ale star­cza­ją­cy na dłużej?

Źródło:http://wiadomosci.onet.pl/1063123,2679,1,inteligentni_inaczej,kioskart.html

Jak widać prob­lem niedostate­cznego rozu­mienia czy­tanego tek­stu jest
w Polsce, podob­nie zresztą jak na całym świecie, bard­zo rozpowszech­niony. Trze­ba pamię­tać, że zazwyczaj nie chodzi o zupełny brak umiejęt­noś­ci czy­ta­nia. Z Inter­ne­tu korzys­ta­ją oso­by, które potrafią przeczy­tać tekst, ale jego zrozu­mie­nie przys­parza im  dużych trud­noś­ci.

Unia Europe­js­ka liczy 500 mil­ionów oby­wa­teli, z czego – jak się oce­nia – 80 mil­ionów ma kłopo­ty z czy­taniem i pisaniem. Według wyników badań przeprowad­zonych przez między­nar­o­dowe blisko 40% Polaków nie rozu­mie tego, co czy­ta, a kole­jne 30% rodaków rozu­mie, ale w niewielkim stop­niu.

Źródło: http://www.rfi.fr/actupl/articles/104/article_5312.asp

czytelnik

Ze słabą umiejęt­noś­cią czy­ta­nia częs­to idzie w parze niedostate­cz­na umiejęt­ność korzys­ta­nia z Inter­ne­tu czy kom­put­era. Na przykład, oso­by starsze zwyk­le nie są  oswo­jone z opro­gramowaniem, którego muszą uży­wać wchodząc na strony inter­ne­towe. Wiele z nich ma trud­noś­ci tech­niczne związane z korzys­taniem z mysz­ki. Ta gru­pa użytkown­ików może w ogóle nie wiedzieć, jak uży­wać Inter­ne­tu, w jaki sposób korzys­tać z odnośników, czy jak dzi­ała wyszuki­war­ka.

Bada­nia pokazu­ją, że oso­by z niski­mi umiejęt­noś­ci­a­mi czytel­niczy­mi, odczy­tu­ją tekst inaczej niż oso­by, które mają te umiejęt­noś­ci wyk­sz­tał­cone i utr­walone. Oso­by o nis­kich umiejęt­noś­ci­ach nie są
w stanie przeczy­tać tek­stu po pros­tu na niego patrząc. Muszą czy­tać słowo po słowie i częs­to zatrzy­mu­ją się na chwilę, próbu­jąc zrozu­mieć dłu­gi, złożony z wielu sylab wyraz.

Zatem oso­by, które dobrze nie czy­ta­ją sku­pi­a­ją się odd­ziel­nie na każdym słowie i powoli przenoszą wzrok wzdłuż kole­jnych linii tek­stu. Czy­ta­jąc mogą nie zauważyć ele­men­tów osad­zonych obok treś­ci – tak moc­no sku­pi­a­ją się nad swoim zadaniem.

Użytkown­i­cy o małych zdol­noś­ci­ach czytel­niczych nie skanu­ją wzrok­iem strony, czego kon­sek­wencją są prob­le­my z naw­igowaniem. Oso­ba, która czy­ta płyn­nie, po szy­bkim spo­jrze­niu na listę ele­men­tów w naw­igacji, wybierze tą, która ją zain­tere­su­je. Oso­ba o słabych zdol­noś­ci­ach czytel­niczych będzie musi­ała skupić się na każdej opcji. Brak umiejęt­noś­ci skanowa­nia tek­stu wzrok­iem powodu­je również prob­le­my z przewi­janiem strony. Słabo czy­ta­ją­cym osobom trud­no jest jed­nocześnie przewi­jać stronę i sprawdzać, czy już została odnaleziona właś­ci­wa treść.

Użytkown­i­cy o małych zdol­noś­ci­ach czytel­niczych niechęt­nie korzys­ta­ją z wyszuki­war­ki, ponieważ wyszuki­wanie wyma­ga zna­jo­moś­ci pisowni wyrazów. Wyszuki­war­ka może również przys­porzyć prob­lemów osobom starszym, które nie są przyzwycza­jone do korzys­ta­nia z klaw­iatu­ry i przy wpisy­wa­niu wyrazów w okienko dial­o­gowe mogą robić czys­to mechan­iczne błędy pole­ga­jące na pominię­cie znaku, powtórze­niu, wstaw­ie­niu niewłaś­ci­wego znaku, wstaw­ie­nie wielkiej litery zami­ast małej, myle­niu kole­jnoś­ci liter lub wpisy­wa­niu innych liter niż te, z których jest zbu­dowany wyraz.

Dlat­ego pro­jek­tu­jąc dla osób słabo czy­ta­ją­cych warto zas­tosować się do kilku wskazówek:

Należy:

  • Układać infor­ma­c­je według ważnoś­ci. Najważniejsze treś­ci należy umieś­cić na górze strony, tak by mieć gwaranc­je, że istotne infor­ma­c­je dotrą szy­bko, nawet do słabo czy­ta­jącego i, w związku
    z tym, niecier­pli­wego użytkown­i­ka. Wszys­tkie ważniejsze infor­ma­c­je powin­ny być umieszc­zone nad lin­ią zanurzenia.
  • Unikać tek­su, który porusza się lub zmienia. Tekst staty­czny łatwiej się czy­ta. Zas­tosowanie się do tego wskaza­nia może pomóc również obcokra­jow­com, którzy aby zrozu­mieć znacze­nie wyrazu, muszą dodatkowo sprawdz­ić słowo w słown­iku.
  • Uproś­cić wygląd strony. Umieś­cić ważne ele­men­ty w jed­nej kolum­nie. Dzię­ki temu użytkown­i­cy nie będą musieli zaprzą­tać swo­jej uwa­gi dodatkowy­mi podzi­ała­mi. Ta rada pomoże również użytkown­ikom słabo widzą­cym oraz użytkown­ikom korzys­ta­ją­cym z urządzeń mobil­nych.
  • Uproś­cić naw­igację. Jasne i dobrze skon­struowane menu główne pomoże użytkown­ikom zrozu­mieć, co mogą zro­bić na stron­ie
    i sprawi, że nie będą zmuszeni do skanowa­nia strony wzrok­iem
    w poszuki­wa­niu możli­wych opcji lub zawartoś­ci.
  • Zop­ty­mal­i­zować wyszuki­warkę. Wyszuki­war­ka powin­na być tol­er­an­cyj­na na błędy w tekś­cie, powin­na być wyposażona
    w sys­tem pod­powiedzi ułatwia­ją­cy osobom starszym, które mają prob­le­my z obsługą klaw­iatu­ry, korzys­tanie z funkcji wyszuki­wa­nia.

Treść jest najważniejszym ele­mentem strony inter­ne­towej i należy pamię­tać, że wit­ryny są odwiedzane i uży­wane przez bard­zo różni­cowych odbior­ców. Oczy­wiś­cie, stron zori­en­towanych na biznes, gdzie grupą docelową są oso­by z wyższym wyk­sz­tałce­niem, nie warto pro­jek­tować pod kątem słabo czy­ta­ją­cych użytkown­ików. Jed­nak już na stronach komer­cyjnych, a co ważniejsze, na stronach rzą­dowych, czy o tem­atyce społecznej należy liczyć się z tym, że pojaw­ią się oso­by, które czy­ta­ją słabo, które nie lubią czy­tać i którym nawet z pozoru prosty tekst może spraw­ić prob­le­my. Strony skierowane do całego społeczeńst­wa nie mogą wyk­luczać osób słabo czy­ta­ją­cych i dlat­ego strony rzą­dowe, urzędów, szpi­tali, banków itp. powin­ny zaw­ier­ać treś­ci napisane i przed­staw­ione tak by zmin­i­mal­i­zować prob­lem gorzej czy­ta­ją­cych i sła­biej rozu­mieją­cych tekst użytkown­ików.

Źródła:

http://www.useit.com/alertbox/20050314.html

http://iat.ubalt.edu/summers/papers/intercom%20making%20web%20friendlier.pdf

http://fio.org.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=961:inteligentni-inaczej-onet&catid=100:media-o-nas-do-roku-2006-&Itemid=267

Ania

3 odpowiedzi
  1. Robert Drózd
    Robert Drózd says:

    Ciekawy przegląd. Zas­tanaw­iam się, w jaki sposób moż­na by testować ser­wisy na “słabo czy­ta­ją­cych”. Wszys­tko rozbi­ja się o rekru­tację, bo jak ich znaleźć? Prob­le­my z czy­taniem mają np. ludzie z dyslek­sją, ale dyslek­s­ja to nie anal­fa­betyzm funkcjon­al­ny…

    Odpowiedz
  2. Mateusz Rubin
    Mateusz Rubin says:

    Sko­ro prob­lem doty­czy 50% spoleczenst­wa, to z rekru­tac­ja nie powin­no byc prob­le­mow 😉 A tak powaznie, to artykul poda­je kil­ka sposobow ‘wykry­wa­nia’ anal­fa­betyz­mu funkcjon­al­nego: ulot­ka, instrukc­ja, tabela, wykres, itp. Wybierz najpierw tuzin potenc­jal­nych uzytkown­ikow seri­w­su, daj im tekst/wykres, zadaj pyta­nia na zrozu­mie­nie i 6 naj­gorszych to Twoi nowi testerzy 🙂

    Odpowiedz

Trackbacks & Pingbacks

  1. […] wiado­moś­ci z tego ser­wisu Fol­low us on Twit­ter 67 śledzą­cych RSS Feed 361 czytel­ników Pro­jek­towanie dla osób słabo czy­ta­ją­cych 1 gło­suj! Ciekawy wpis o pro­jek­towa­niu stron inter­ne­towych w sposób nie utrud­ni­a­ją­cy […]

Odpowiedz

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Odpowiedz na „Robert DrózdAnuluj pisanie odpowiedzi

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *