Audyt ekspercki UX — dlaczego zwykle nie wystarczy?

Czym jest audyt ekspercki UX?

Audyt eksper­c­ki UX czyli audyt użytecznoś­ci to częs­to stosowana meto­da anal­izy inter­fe­j­su mają­ca na celu wykrycie błędów i zapro­ponowanie metod ich rozwiązań. Pozornie meto­da ta jest dużo bardziej opła­cal­na niż testy z użytkown­ika­mi, a równocześnie zapew­nia dobre rezul­taty. Pozornie.

Przeprowadza­jąc audyt, ekspert wyko­rzys­tu­je swo­je doświad­cze­nie, wiedzę z zakre­su zasad użytecznoś­ci oraz odpowied­nio dobraną metodę, aby wykryć błędy użytecznoś­ci w inter­fe­jsie. Audyt moż­na przeprowadzać na różne sposo­by:

  1. Anal­iza heurysty­cz­na – pole­ga na anal­izie inter­fe­j­su na pod­staw­ie zasad użytecznoś­ci (zwyk­le 10 heurystyk użytecznoś­ci Nielse­na). Meto­da ta pozwala na wyła­panie głównie niewiel­kich błędów i wyma­ga doświad­czenia eksper­ta. Sto­su­jąc tę tech­nikę moż­na stosować pode­jś­cie sumaty­wne – przyz­nawać plusy i minusy, a następ­nie je sumować, dzię­ki temu możli­wa jest anal­iza i porów­nanie kilku stron.
  2. Wędrówka poz­naw­cza – w tej metodzie ekspert wciela się w postać docelowego użytkown­i­ka i porusza się po stron­ie ścieżka­mi, który­mi praw­dopodob­nie on również by się poruszał. Takie pode­jś­cie pozwala na wyła­panie błędów utrud­ni­a­ją­cych prze­jś­cie przez pro­ces. Bez wzglę­du na to jak doświad­c­zony jest ekspert, jego poruszanie się po inter­fe­jsie będzie jed­nak głęboko subiek­ty­wne.
  3. Lista kon­trol­na – to dłu­ga lista szczegółowych, ogól­nie przyję­tych zasad użytecznoś­ci. Taka lista, podob­nie jak lista heurystyk, pozwala na anal­izę  sumaty­wną, jest ona jed­nak bardziej obiek­ty­w­na niż pozostałe metody. Szczegółowość listy spraw­ia, że część jej punk­tów nie sprawdzi się w anal­izie niek­tórych inter­fe­jsów. Wydawać by się mogło, że ta tech­ni­ka nie wyma­ga wiedzy eksper­ck­iej, jed­nak zde­cy­dowanie przy­da­je się ona w anal­izie kon­tek­stu oraz przy­dat­noś­ci danych zasad.

Co złego z audytem

Jakość audy­tu zależy od eksper­ta – audyt eksper­c­ki, jak sama nazwa wskazu­je, powinien być przeprowadzany przez eksper­ta. Przy­dat­ność jego spostrzeżeń zależy przede wszys­tkim od jego doświad­czenia. Nieste­ty, audy­ty eksper­ck­ie to zwyk­le zada­nia przekazy­wane stażys­tom i początku­ją­cym pro­jek­tan­tom i badac­zom użytecznoś­ci.

Jeden ekspert nie wystar­czy – przede wszys­tkim ekspert się myli. Może przeoczyć istotne błędy lub oznaczyć jako błędne, ele­men­ty, które w kon­tekś­cie danego inter­fe­j­su, dobrze się sprawdza­ją. Trud­no też uniknąć subiek­ty­wnego pode­jś­cia pod­czas anal­izy, dlat­ego żeby zmin­i­mal­i­zować ten efekt, przy­na­jm­niej 2 ekspertów powin­no przeprowadzać anal­izę równole­gle, a później skon­fron­tować ze sobą wyni­ki.

Ekspert to nie użytkown­ik – nieważne jak bard­zo stara się ekspert, jego opinie to nie opinie docelowego użytkown­i­ka (chy­ba, że zal­icza się do grupy docelowej). Wcie­le­nie się w rolę użytkown­i­ka jest szczegól­nie trudne kiedy gru­pa docelowa ma niecodzi­enne zdol­noś­ci intelek­tu­alne, zakres zain­tere­sowań, wiedzę, czy zwycza­je.

Zbyt szty­wne normy – audyt eksper­c­ki, szczegól­nie taki przeprowadzany w środowisku aka­demickim, przeprowadzany jest z wyko­rzys­taniem ścisłych zasad. Takie zasady nie odzwier­cied­la­ją sposobu korzys­ta­nia z pro­duk­tu przez użytkown­i­ka. Część z nich może być zbyt szty­w­na i prowadz­ić do niepotrzeb­nych zmi­an, pod­czas gdy te, które z per­spek­ty­wy użytkown­i­ka są istotne, mogą zostać pominięte.

Łatwiej kry­tykować niż pro­jek­tować – łat­wo jest kry­tykować pro­jekt nie zna­jąc jego założeń, trud­noś­ci, czy potrzeb biz­ne­sowych. Cza­sem drob­ne błędy pojaw­ia­ją się za zgodą pro­jek­tan­tów, którzy wprowadza­ją dane rozwiązanie jako najlep­sze z możli­wych. Czas poświę­cony na spisy­wanie błędów i rekomen­dacji, lep­iej wyko­rzys­tać na utworze­nie rozwiązań.

Fałszy­we alarmy – nie wszys­tko co wyglą­da jak błąd musi być błę­dem. Coś co dla eksper­ta może być złym rozwiązaniem, może speł­ni­ać specy­ficzne potrze­by odbior­ców. Rekla­ma, która może zostać uznana za błąd zmniejsza­ją­cy zau­fanie, może zwięk­szać sprzedaż i jed­nocześnie wcale nie wpły­wać negaty­wnie na użytkown­ików. Pro­dukt to nie tylko użyteczność – to wiele nachodzą­cych na siebie obszarów, które trud­no zamknąć w szty­wnych zasadach.

Kiedy audyt się przydaje

Jako wstęp do badań – dzię­ki audy­towi może­my wye­lim­i­nować oczy­wiste błędy przed rozpoczę­ciem testów na użytkown­ikach. Dodatkowo wyni­ki poz­wolą na określe­nie obszarów prob­le­mowych – dzię­ki temu, miejs­ca, które wyda­ją się zaw­ier­ać błędy użytecznoś­ci, mogą zostać szczegól­nie przeanal­i­zowane pod­czas testów.

Jako uzu­pełnie­nie badań – prob­le­my, które dostrze­gane są w cza­sie testów doty­czą głównie trud­noś­ci w wykony­wa­niu zadań. Drob­ne ele­men­ty, takie jak niespójne przy­cis­ki, czy nieod­powied­nie etyki­ety mogą zostać nieza­uważone lub uznane za nieis­totne przez uczest­ni­ka bada­nia – audyt eksper­c­ki przy­da się, żeby wyła­pać również takie niuanse.

Jako bieżą­ca i koń­cowa wery­fikac­ja pro­jek­tu – w cza­sie trwa­nia pro­ce­su pro­jek­towego, na bieżą­co mogą pojaw­iać się zmi­any powodu­jące pojaw­ie­nie się błędów użytecznoś­ci. W trak­cie trwa­nia pro­jek­tu i po jego zakończe­niu warto sprawdzać czy popraw­ki graficzne lub wdroże­nie nie wpłynęły negaty­wnie na użyteczność pro­jek­tu.

Audyt użyteczności – czy warto?

Jeżeli audyt będzie przeprowadzany przez doświad­c­zonych pro­fesjon­al­istów, którzy będą mieli dostęp do danych doty­czą­cych docelowych użytkown­ików, a zauważone przez nich błędy zostaną zwery­fikowane – jak najbardziej, warto przeprowadz­ić audyt eksper­c­ki. W innym wypad­ku, lep­iej zain­west­ować  trochę więcej i otrzy­mać infor­ma­c­je od tych, którzy w rzeczy­wis­toś­ci będą korzys­tać danego inter­fe­j­su – od użytkown­ików. Oba rozwiąza­nia mają swo­je moc­ne i słabe strony. Jeśli wahasz się co wybrać, zaprasza­my do bezpłat­nych kon­sul­tacji.

0 odpowiedzi

Odpowiedz

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *