Usłyszeć interfejs

Usłyszeć interfejs – projektowanie serwisów internetowych dla użytkowników niewidomych

Codziennie każdy z nas wchodzi w interakcję z bardzo dużą liczbą różnych interfejsów, od automatów sprzedających kawę, bilety MPK, PKP, przez interfejsy urządzeń mobilnych, a kończąc na laptopie i sporej liczbie serwisów internetowych.

Do tych interakcji używamy w szczególności jednego zmysłu – wzroku.

Jednak jak „wyglądają” interfejsy, których niektórzy nie mogą zobaczyć?

Nie mogą zobaczyć, to fakt. Mogą jednak usłyszeć!

Otóż osoby niewidome nie muszą być z góry zdane na niepowodzenie w Internecie. Podobnie jak w świecie rzeczywistym, tak i w świecie wirtualnym pojawiają się pewne ograniczenia i metody, którymi można je „obejść”.

W tym pierwszym, osobom niewidomym pomocna jest biała laska i pies przewodnik. W tym drugim program udźwiękawiający tekst.

JAWS, tak nazywa się najpopularniejszy program używający zaawansowanych algorytmów do udźwiękawiania tekstu. Przy jego pomocy niewidomi nie tylko mogą przeglądać (a właściwie odsłuchiwać) strony internetowe, ale także poruszać się po całym systemie operacyjnym swojego komputera.

Podczas czytania stron internetowych program JAWS bazuje na kodzie źródłowym strony. Dlatego, w szczególności, w przypadku projektowania serwisów dla osób niewidomych tak ważny jest poprawny kod HTML, zgodny ze standardami organizacji W3C, która w swoich założeniach wspiera dostępność witryn internetowych.

Temat dostępności serwisów internetowych wciąż dla wielu osób zajmujących się projektowaniem aplikacji webowych bywa tematem egzotycznym. Jest to w pewnym stopniu zrozumiałe, gdyż w Polsce objęte prawnym wymogiem zapewnienia dostępności są jedynie serwisy publiczne. Myślę jednak, że sytuacja ta będzie z czasem się zmieniać, a dostępność zagości również na stronach serwisów prywatnych.

Dlatego w celu uzupełnienia podstawowej wiedzy poniżej przedstawiam kilka wartościowych porad poprawiających dostępność serwisów internetowych.

 

Określ język strony

Użytkownicy pełnosprawni już po kilku literach potrafią zrozumieć w jakim języku strona się z nimi komunikuje. Oprogramowanie udźwiękowiające próbuje zrozumieć czytane słowa, jednak może popełnić błąd, zwłaszcza gdy na swojej stronie cytujemy fragmenty z innych języków.
Dlatego pierwszym krokiem do poprawy dostępności naszej strony jest poinformowanie programów typu JAWS o tym, że nasza strona używa np. języka polskiego. W technologii HTML5 możemy to precyzyjnie określić dodając atrybut lang uzupełniony o dwuliterowy kod języka (dla polskiego to „pl”) do znacznika .

 

Zadbaj o nagłówki

Już w 1997 roku na pytanie „Jak użytkownicy czytają strony internetowe?” Jakob Nielsen odpowiedział prosto – „Nie czytają”.

Guru użyteczności miał rację. Nie czytamy, my „skanujemy” (przeglądamy) strony w poszukiwaniu interesujących nas informacji. Prawdopodobnie Ty także po wejściu na ten artykuł rozpocząłeś/łaś czytanie go od wstępnego, pobieżnego przeskanowania nagłówków.

Nagłówki są ważne dla wszystkich. Pełnosprawnych i niepełnosprawnych.

Przejrzysta i logiczna struktura z użyciem znaczników <h1>, <h2>, <h3> itd. ułatwia poruszanie się po stronie nie tylko pełnosprawnym osobom, ale także tym z problemami wzroku.

Po wejściu na taką stronę, użytkownik używający JAWS’a usłyszy liczbę nagłówków znajdujących się na stronie, a po wybraniu skrótu INSERT+F6 ich tytuły. Dodatkowo skrót klawiszowy CTRL+INSERT+ENTER pozwala na przeskoczenie do kolejnego nagłówka.

Czy nie wygląda to podobnie do naszego doświadczenia w „skanowaniu” treści? 🙂

 

Twórz sensowne tytuły stron

Każda strona Twojego serwisu powinna mieć unikalny i zrozumiały tytuł.

Osoba niewidoma po wejściu na stronę w pierwszych kolejności odsłuchuje właśnie tytuł strony, na której się znajduje. Projektując poprawne i użyteczne tytuły stron możesz takiej osobie ułatwić… bądź utrudnić poruszanie się po serwisie.

Większość użytkowników niezależnie od stopnia sprawności, świadomie lub nieświadomie korzysta z tytułów stron.

Ich brak z pewnością zauważyliby wszyscy użytkownicy witryn internetowych.

 

Dodawaj odpowiedniki tekstowe dla obrazków

Każdy obrazek w serwisie powinien mieć odpowiednik tekstowy (tekst alternatywny) – atrybut alt w znaczniku .

Poprawnie wypełniony tekst alternatywny to jeden z najważniejszych punktów dostępności serwisów dla osób niepełnosprawnych.

Z uwagi na fakt, iż programy typu JAWS potrafią czytać osobom niewidomym atrybut alt, należy pamiętać, aby tekst ten możliwie najtrafniej opisywał obrazek lub zdjęcie. Użytkownicy niewidomi muszą usłyszeć to czego nie mogą zobaczyć.

 

Stosuj prosty język

Osobom niepełnosprawnym znacznie trudniej przychodzi zdobywanie nowej wiedzy i umiejętności. W IV kwartale 2011 roku, wg BAEL (Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności), tylko 34% osób niepełnosprawnych powyżej 18 lat posiadało wykształcenie średnie lub wyższe.
W związku z tym, teksty w Twoim serwisie powinny być napisane prostym i zrozumiałym słownictwem. Każdy akapit powinien zawierać jedną myśl, a użytkownik już po pierwszych słowach powinien zrozumieć co jest jego głównym przekazem.
W serwisie staraj się nie stosować akronimów bez wyjaśnienia, które mogłyby sprawić problem osobom bez wiedzy umożliwiającej odszyfrowanie użytego skrótu.
Zastosowanie się do powyższego zalecenia nie tylko podniesie poziom dostępności dla osób niewidomych, ale także ogółu osób z niepełnosprawnościami umysłowymi, dzieci, młodzieży i wszystkich tych, których możliwości rozumienia normalnego tekstu są niższe od przewidywanej średniej.

 

Dodaj skróty klawiszowe

Skróty klawiszowe to bardzo przydatna funkcja dla osób nie(do)widzących. Odpowiada za nią rzadko używany atrybut accesskey w HTML’u. Umożliwia on zdefiniowanie klawisza skrótu, po wybraniu którego użytkownik zostaje przeniesiony do pola formularza lub na wybraną podstronę serwisu.
W systemie Windows z przeglądarką Mozilla Firefox skrót klawiszowy wywołuje się po wybraniu kombinacji przycisków „SHIFT” + „ALT” + (klawisz skrótu).
Klawiszem skrótu może być litera, cyfra lub dowolny znak specjalny.
Funkcjonalność bardzo pomocna, jednak niosąca za sobą pewne niedogodności. Otóż, przy projektowaniu takich skrótów klawiszowych należy pamiętać o tym, że przeglądarki jak i same programy udźwiękawiające mają własne kombinacje skrótów. W takim wypadku najbezpieczniej jest stosować do kombinacji cyfry, czyli np. („SHIFT”+”ALT”+”1” – link do Strony głównej).

 

Podsumowanie

Ten artykuł to jedynie namiastka, wierzchołek góry lodowej, której podstawa zawiera przewodnik WCAG 2.0 wraz z uzupełnieniami: Understanding WCAG 2.0 oraz Techniques for WCAG 2.0.
Materiały te po wydrukowaniu zawierają blisko tysiąc stron wskazówek, koncepcji i porad dla osób projektujących serwisy internetowe dla osób niepełnosprawnych.

Podczas ewentualnej pracy nad dostępnością pamiętajmy, że projektowanie dostępności to nie tylko szczytne idee, ale także wymierne korzyści:

  • ogólne poprawienie użyteczności

Temat na osoby artykuł – „Czy dostępność poprawia użyteczność?”. Odpowiedź brzmi – „Nie zawsze”, ponieważ istnieją fanatycy, których strony są w pełni zgodne ze wszystkimi standardami, a jednak są z wielu powodów nieczytelne i nieużyteczne.

Jednak abstrahując od przypadków skrajnych, podobnych do powyższego, odpowiedź brzmi – „Tak, poprawia”. Prosty przykład – czytelna treść wypisana odpowiednio dużą, prostą czcionką z wydzielonymi akapitami i nagłówkami to nic innego jak właśnie użyteczność.

  • powiększenie zakresu odbiorców

Nie jest znana dokładna liczba osób niepełnosprawnych korzystających z Internetu i technologii informacyjno-komunikacyjnych. Jednak na podstawie Diagnozy Społecznej z roku 2009 można oszacować, iż spośród kilku milionów osób niepełnosprawnych około 20-30% korzysta z komputera i Internetu.

Poprawiając poziom dostępności na swojej stronie znacznie zwiększasz zakres potencjalnych odbiorców. Osoby niewidome i niepełnosprawne to także konsumenci. Docierając do takich odbiorców możemy zauważalnie podnieść obroty swojej firmy.

  • poprawa serwisu pod względem SEO

Sercem robotów Google jest algorytm, a jak już wiemy na przykładzie JAWS’a, algorytmy przeglądające strony internetowe lubią poprawny, zgodny ze standardami kod źródłowy. Dlatego, również i „wujek” Google pochwali nas za poprawny kod i sensowne tytuły, podbijając naszą stronę w wyszukiwarce.

Myślę, że w przyszłości temat dostępności witryn internetowych nabierze nowego znaczenia.
Za kilkanaście lat przesunie się granica wieku osób korzystających z Internetu, a same problemy zdrowotne osób starszych raczej nie znikną. Wskutek tego projektanci będą musieli uwzględniać również starszych, świadomych technologii użytkowników, którzy posiadają różne dysfunkcje.
W związku z tym należy już dziś zainteresować się tematem dostępności, aby między innymi i nam żyło się lepiej za kilkanaście lat.

 

Źródła:
http://pl.html.wikia.com/wiki/Accesskey
http://poprzecinku.pl/art/gazety-na-tablety-marsz/367
http://dostepnestrony.pl/artykul/753/

http://www.google.pl/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=1&ved=0CCoQFjAA&url=http%3A%2F%2Fwww.pfron.org.pl%2Fdownload%2F5%2F171%2F03AgnieszkaDejnaka.pdf&ei=XcP0UtYBh43tBpv9gaAF&usg=AFQjCNE0foG0_IvZtjp5eoIQWBaXfIxhyQ&sig2=vOJ_Gp8e-18842eFGrb3eA&bvm=bv.60799247,d.ZGU
http://dostepnestrony.pl/wp-content/uploads/2012/02/Dostepnosc_serwisow_internetowych-PODRECZNIK11.pdf

http://mimas.ceti.pl/dia/
http://www.internetnawsi.pl/aktualnosci/wykluczenie-cyfrowe-osob-niepelnosprawnych

0 odpowiedzi

Odpowiedz

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *