Odpowiedź w trzech zdaniach
UX (doświadczenie użytkownika) decyduje o tym, czy klient bez wysiłku dojdzie na Twojej stronie do celu: telefonu, zapytania, zakupu. UI (interfejs użytkownika) to warstwa, którą klient widzi i klika. Ładny interfejs nie naprawi złej ścieżki, a dobra ścieżka w nieczytelnej oprawie odstrasza. Dlatego przy nowej stronie zamawia się oba etapy, zaczynając od UX.
Czym jest UX, a czym UI?
Norma ISO 9241-210 definiuje UX (User Experience, doświadczenie użytkownika) jako „spostrzeżenia i reakcje osoby wynikające z użycia lub przewidywanego użycia produktu, systemu lub usługi”. Wymienia trzy czynniki, które na nie wpływają: system, użytkownika i kontekst użycia. Ten sam projekt strony może więc działać dobrze w biurze na komputerze, a słabo na telefonie w drodze. O doświadczeniu użytkownika nie rozstrzyga sam wygląd.
Don Norman ujmuje to prościej: UX to ogół wrażeń i emocji osoby korzystającej z produktu. Użyteczność, czyli łatwość wykonania zadania, jest tylko częścią UX.
UI (User Interface, interfejs użytkownika) to przestrzeń wymiany informacji między człowiekiem a maszyną. W projektowaniu oznacza warstwę wizualną: według Interaction Design Foundation to budowanie interfejsów z naciskiem na wygląd i styl. Kolory, typografia, ikony i przyciski należą do UI. Liczba kroków do celu i logika ścieżki należą do UX. Angielskie zestawienie „UX and UI” opisuje więc dwie warstwy jednego projektu, a nie jedną.
Po czym poznać, czy zawodzi UX, czy UI?
Zawodzi UX, gdy klient nie dochodzi do celu. Zawodzi UI, gdy klient nie widzi, nie odczytuje albo myli elementy. Zanim uznasz, że strona jest brzydka, popatrz, gdzie klient się zatrzymuje, bo użytkownik skanuje ekran, a nie czyta go po kolei.
Objawy UX (ścieżka, treść, działanie):
- klient nie znajduje cennika ani kontaktu
- formularz wymaga za wielu kroków
- strona ładuje się wolno
- komunikat błędu nie mówi, co poprawić
Pierwszy objaw oznacza problem struktury i nazw sekcji w menu, a tę planuje się w ramach architektury informacji strony. Szybkość, błędy i treść też należą do UX, choć na pierwszy rzut oka wyglądają na sprawy techniczne.
Objawy UI (wygląd i czytelność):
- przycisk nie wygląda na klikalny
- tekst ma za słaby kontrast względem tła
- podstrony mają różne style przycisków
- ikona nie ma podpisu
Przypisz objaw do właściwej warstwy, zanim zamówisz poprawki.
UX i UI w tabeli
Różnicę najłatwiej zobaczyć na sześciu kryteriach.
| Kryterium | UX | UI |
|---|---|---|
| Na jakie pytanie odpowiada | Czy klient dojdzie do celu? | Czy klient widzi i rozumie elementy? |
| Zakres | Struktura, ścieżki, treść, szybkość | Kolory, typografia, ikony, przyciski, odstępy |
| Efekty pracy | Badania, persony, makiety, architektura informacji | Projekt graficzny ekranów, przewodnik stylu, prototyp |
| Widoczność | Prawie niewidoczny dla klienta | Widoczny od pierwszej sekundy |
| Jak się sprawdza | Test z użytkownikami, analiza zadań | Spójność, kontrast, czytelność |
| Analogia | Plan domu | Wykończenie wnętrz |
Dlaczego strona potrzebuje obu?
Bo każda warstwa chroni przed innymi stratami: słaby UX gubi klientów po drodze, a słaby UI psuje pierwsze wrażenie i utrudnia obsługę. Weźmy formularz rezerwacji z przemyślaną ścieżką, w którym przycisk „Wyślij” jest szary jak tło. Klient wie, co ma zrobić, ale nie widzi, gdzie kliknąć, i rezygnuje. Odwrotny przypadek to piękna strona z numerem telefonu tylko w stopce: wrażenie jest dobre, a klient frustruje się, szukając kontaktu.
Obie sytuacje obniżają konwersję, tylko z różnych powodów. Decyzja „bo prezes woli ten kolor” rozstrzyga o UI i nie odpowiada na pytanie, czy klient znajdzie przycisk. Dlatego kolejność jest stała: najpierw ścieżka, potem oprawa.
Co zamówić u wykonawcy strony?
Zamów oba etapy w tej kolejności: makietę i ścieżki (UX), potem projekt graficzny (UI), a na końcu sprawdzenie z ludźmi. Makietę akceptuje się przed grafiką, bo zmiana ścieżki po zrobieniu pięknych ekranów oznacza przeróbki obu warstw. Projektant UI robi prototyp na bazie makiety (wireframe) od UX, a UX sprawdza potem zgodność projektu graficznego z założeniami funkcjonalnymi. Przy odbiorze zacznij od makiety i dopiero potem oceniaj kolory.
Wycenę „projektu strony” czyta się po pozycjach: jeśli zawiera tylko grafikę, to jest sam UI. Przy małej stronie z prostą ścieżką (oferta, cennik, kontakt) wystarczy gotowy szablon. Daje on UI, ale nie odpowie, czy Twoi klienci znajdą to, czego szukają.
Lista kontrolna do oferty:
- Czy w zakresie jest makieta do akceptacji przed grafiką?
- Czy wykonawca pyta o zadania klientów, czyli co mają zrobić na stronie?
- Czy projekt pokazuje stany przycisków i wersję mobilną?
- Czy przewidziano test użyteczności z użytkownikami na kilku osobach przed startem?
- Kto wprowadza poprawki, gdy test wykaże problem?
Co oznacza zapis UX/UI w ofertach i ogłoszeniach?
To jedna osoba albo usługa łącząca obie role. Sam zapis nie mówi, ile w ofercie jest badań, a ile grafiki. „UX/UI designer” to popularna nazwa stanowiska, stąd nieporozumienie, że UX i UI to to samo. Dopytaj, czy w pakiecie są badania z użytkownikami i makiety, a nie wyłącznie projekt graficzny.
Czym różni się GUI od UI?
GUI (Graphical User Interface, graficzny interfejs użytkownika) to jedna postać UI. Sam interfejs użytkownika obejmuje też interfejsy tekstowe i głosowe, a strona internetowa jest przykładem graficznego.
Czym CX różni się od UX?
CX (Customer Experience, doświadczenie klienta) obejmuje cały kontakt z firmą: obsługę, dostawę, reklamację. UX dotyczy korzystania ze strony lub aplikacji, czyli jednego z elementów tego kontaktu.
Czy heurystyki Nielsena dotyczą UX, czy UI?
Obu, bo 10 zasad Jakoba Nielsena ocenia, czy interfejs pozwala wygodnie wykonać zadanie. Część dotyczy wyglądu (spójność, minimalizm), część działania (zapobieganie błędom, kontrola użytkownika). Pełną listę z przykładami znajdziesz w opisie 10 heurystyk Nielsena. Możesz ją przejść ze swoją stroną, zanim zamówisz zmiany.




